dr n. o zdr. Emilia Sarnacka

9. Polityki dotyczące szczepień ochronnych w krajach Europejskich

9.1. Wprowadzenie

Kraje europejskie posiadają autonomię w zakresie kształtowania polityki zdrowotnej w zakresie szczepień ochronnych. Zarówno Unia Europejska jak i Rada Europy nie wprowadziły jednolitej polityki w przedmiotowym obszarze. Brak jednolitej polityki zdrowotnej w zakresie szczepień ochronny w Europie sprawia, że liczba szczepień, wiek podania szczepionki jak również sposób realizacji programów szczepień (szczepienia obowiązkowe lub dobrowolne) różnią się pomiędzy krajami Europy. Różnice w obowiązującej polityce zdrowotnej w zakresie szczepień ochronnych pomiędzy krajami Europejskimi w dużej mierze wynikają z uwarunkowań historycznych np. w większości krajów Europy Środkowo-Wschodniej (dawniej należących do tzw. bloku wschodniego) szczepienia ochronne są obowiązkowe. Przeciwne podejście do polityki zdrowotnej w zakresie szczepień ochronnych obserwuje się w krajach Europy Zachodniej i krajach skandynawskich, gdzie szczepienia najczęściej są dobrowolne, a wysoki odsetek osób zaszczepionych uzyskuje się dzięki wysokim kompetencjom zdrowotnym obywateli, świadomych roli szczepień ochronnych w zwalczaniu chorób zakaźnych. Należy zauważyć, że w ostatnich latach z uwagi na rosnącą liczbę przypadków chorób zakaźnych wieku dziecięcego, część krajów, gdzie dotychczas poddanie się szczepieniu było dobrowolne, dokonało rewizji polityki zdrowotnej i wprowadziło obowiązek szczepień lub poszerzyło listę szczepień obowiązkowych.

9.2. Cel analizy

Celem niniejszego rozdziału była analiza polityki zdrowotnej krajów europejskich w zakresie szczepień ochronnych dzieci i dorosłych oraz identyfikacja różnic w regulacjach polityki zdrowotnej w zakresie szczepień ochronnych w Europie.

9.3. Materiał i metody

Analiza została przeprowadzona w okresie od stycznia do czerwca 2021 r. Analizie poddano dane udostępnione przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (European Centre for Disease Prevention and Control, ECDC)153 na witrynie internetowej www.vaccine-schedule.ecdc.europa.eu. ECDC na swojej platformie internetowej zbiera harmonogramy szczepień dostępne na stronach rządowych poszczególnych krajów.

Analizie poddano polityki zdrowotne w zakresie szczepień ochronnych 30 krajów, których harmonogramami szczepień dysponuje ECDC, tj. Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Republika Czeska, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Islandia, Irlandia, Włochy, Łotwa, Lichtenstein, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja. Aktualizacja harmonogramów nie jest jednolita dla każdego kraju.

Analizie poddano zarówno regulacje dotyczące szczepienia dzieci i dorosłych, jak również szczepienia obowiązkowe i zalecane/rekomendowane, przy wyróżnieniu rekomendacji dla całej populacji oraz dla wybranych grup społecznych.

9.4. Wyniki

Polityka zdrowotna w zakresie szczepień ochronnych w Europie jest zróżnicowana. Wśród 30 analizowanych krajów w 11 wprowadzono obowiązek poddania siebie bądź dziecka szczepieniom ochronnym (Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Republika Czeska, Francja, Węgry, Włochy, Łotwa, Malta, Polska oraz Słowacja). W 19 krajach szczepienia ochronne były dobrowolne, a władze publiczne jedynie rekomendują określone szczepienia ochronne, bez obowiązku ich realizacji przez osoby zamieszkujące terytorium danego kraju (Austria, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Niemcy, Grecja, Islandia, Irlandia, Lichtenstein, Litwa, Luksemburg, Holandia, Norwegia, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Hiszpania oraz Szwecja). Krajem z największą liczbą wymaganych szczepień ochronnych jest Łotwa (14 chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień), natomiast z najmniejszą – Belgia (1 choroba zakaźna objęta obowiązkiem szczepień). Szczegółowe dane zawiera Tabela 1.

9.4.1. Szczepienia obowiązkowe i zalecane w poszczególnych krajach Europy

Tabela 1. Obowiązkowe szczepienia ochronne w Europie

OBOWIĄZKOWE SZCZEPIENIA OCHRONNE W EUROPIE

gruźlica

błonica

tężec

krztusiec

polio

zakażenie Haemophilus influenzae typ b (Hib)

WZW typ B

pneumokoki

odra

świnka

różyczka

ospa wietrzna

WZW typ A

choroba meningokowa

zakażenie wirusem udzkiego (HPV)

grypa

Liczba obowiązkowych szczepień w danym kraju

tuberculosis

diphtheria

tetanus

pertussis

poliomyelitis

Haemophilus influenzae type b infection

Hepatitis B

Pneumococcal disease

measles

mumps

rubella

varicella

Hepatitis A

Meningococcal disease

Human papillomavirus infection

influenza

Belgia

1

Bułgaria

11

Chorwacja

10

Republika Czeska

11

Francja

11

Węgry

12

Włochy

11

Łotwa

14

Malta

3

Polska

11

Słowacja

11

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienie obowiązkowe w danym kraju; Kolorem czerwonym zaznaczono szczepienie nieobjęte obowiązkiem szczepień

Pomimo różnic w polityce zdrowotnej w zakresie szczepień ochronnych we wszystkich 30 analizowanych krajach 9 chorób zakaźnych (błonica, tężec, krztusiec, polio, zakażenie Haemophilus influenzae typ b (Hib), odra, świnka, różyczka oraz zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)) znajdują się na liście szczepień obowiązkowych lub zalecanych przez władze publiczne poszczególnych krajów. Szczegóły przedstawia Tabela 2.

Tabela 2. Obowiązkowe i zalecane szczepień ochronnych dzieci w Europie

Choroba zakaźna/
czynnik chorobotwórczy

gruźlica

rotawirusy

błonica

tężec

krztusiec

polio

zakażenie Hib

WZW typu B

pneumokoki

meningokoki

odra

świnka

różyczka

ospa wietrzna

zakażenie HPV

grypa

półpasiec

WZW typu A

kleszczowe zapalenie mózgu

wścieklizna

tubercylosis

Rotavirus infection

diphteria

tetanus

pertussis

poliomyelitis

Haemophilus influenzae type b infection

Hepatitis B

Pneumococcal disease

Meningoccocal disease

measles

mumos

rubella

varicella

Human papillomavirus infection

influenza

Herper zoster

Hepatitis A

tick-borne encephalitis

rabies

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane

W celu zniesienia barier finansowych mogących wypływać na decyzję o szczepieniu dzieci, a tym samym na odsetek osób zaszczepionych determinujący uzyskanie odporności populacyjnej, w wielu krajach wprowadzono refundację szczepień ochronny przez władze publiczne. W Tabeli 3 przedstawiono szczepienia (niezależnie od regulacji prawnych: obowiązkowe lub zalecane), które w danym kraju są refundowane w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia.

Tabela 3. Refundowane szczepienia ochronne osób do 18 r.ż. (obowiązkowe lub zalecane)

gruźlica

rotawirusy

błonica

tężec

krztusiec

polio

zakażenie Hib

WZW typu B

pneumokoki

meningokoki

odra

świnka

różyczka

ospa wietrzna

zakażenie HPV

grypa

półpasiec

WZW typu A

kleszczowe zapalenie mózgu

tubercylosis

Rotavirus infection

diphteria

tetanus

pertussis

poliomyelitis

Haemophilus influenzae type b infection

Hepatitis B

Pneumococcal disease

Meningoccocal disease

measles

mumps

rubella

varicella

Human papillomavirus infection

influenza

Herper zoster

Hepatitis A

tick-borne encephalitis

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem niebieskim zaznaczono szczepienia (niezależnie od regulacji prawnych: obowiązkowe lub zalecane), które w danym kraju są refundowane

Tabela 4. Wykaz obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych dorosłych.

Choroba zakaźna/
czynnik chorobotwórczy

COVID–19

rotawirusy

błonica

tężec

krztusiec

polio

zakażenie Hib

WZW typu B

pneumokoki

meningokoki

odra

świnka

różyczka

ospa wietrzna

zakażenie HPV

grypa

półpasiec

WZW typu A

kleszczowe zapalenie mózgu

Wścieklizna

COVID–19

Rotavirus infection

Diphteria

tetanus

pertussis

Poliomyelitis

Haemophilus influenzae type b infection

Hepatitis B

Pneumococcal disease

Meningoccocal disease

measles

mumps

Rubella

varicella

Human papillomavirus infection

Influenza

Herper zoster

Hepatitis A

tick-borne encephalitis

Rabies

Austria

W

≥18 r.ż.

TaP-IPV co 10 lat, dTaP co 5 lat

18–65 U

>61

18–30 U

>18 U

18–60 U

18–50 U

>18

50–60

>18 P Do 60 r.ż. co 5 lat, po 60 r.ż. co 3 lata

>60 U

Belgia

W

≥18 - dTTaP co 10 lat

≥18 W

>18 W

>19 W oraz >64

>18 W

18–65 W >65

>18 W

Bułgaria

W

>25 P co 10 lat

Od 50 r.ż. PCV13, od 65 – PPSV23

Od 65

Chorwacja

W

19 i 24 U

19i 24 U

19 U

W

60

Cypr

Od 25 co 10 lat

Od 18 W, od 65

W

18–65W, od 65

W

Republika Czeska

W

25–26U+ co 10–15latU

≥18

>18W

W

Do65W

>18W

U

>18W

18–49

W

18–60

>18

>18W

Od65

>60W

Dania

W

>65

18–60U

>18

Estonia

W

Od 25 co 10 lat

>25

>25

>25

Finlandia

W

Od 25 co 10 lat

W

Francja

W

OD 25r.ż. co 5 lat, od 65 co 10

OD 25U

OD 25r.ż. co 5 lat, od 65 co 10

W

DO 15 MEN C - U

DO 45U

DO 65U

DO 24U

>65

65–75

Niemcy

W

U

>60

>60

>60

Grecja

Od 19 co 10 lat

W

W

Od 65, Do 65W

Od19W

U

U

U

U

U

Od 60, do 60W

Od 60W

U

Węgry

>60

>60

Islandia

W

>60

>60

Irlandia

W

18–45W

>65

Włochy

W

18

18

>64

18

Od 64, do 64W

>64, 50–64W

Łotwa

W

>18

>65

18W

Lichtenstein

25,40,>65

18–65U

18–45U

18–19

>65

Litwa

>65W

Luksemburg

W

Od65, 60–04W

W

18U

18U

>65

Malta

Od 55, 18–54W

Holandia

W

18–64W

60–76

Od 60

Norwegia

W

Od 65

Od 65, 18–64W

Polska

19

Od 50

18–19U

18–19U

18, >55

Portugalia

W

25–65

18–65W

Od 65

Rumunia

>65

Słowacja

Od 30

>60

>60

Słowenia

W

Od 25

18

18–45W

>65

>65, 18–45W

Od 25

Hiszpania

W

>65, 18–64W

18–64

18U

>65, 18–64U

18U

18–64U

18

>65, 18–64W

Szwecja

W

>65

U

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: P – szczepienie przypominające; U – Uzupełnienie – np. w przypadku opuszczenia poprzedniej dawki szczepienia; W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Podobnie jak w przypadku szczepień ochronnych dzieci w części krajów Europejskich refundacji podlegają również szczepienia dorosłych (Tabela 5). Część krajów wprowadziło kryterium wieku po osiągnięciu którego dane szczepienie jest finansowane przez władze publiczne (najczęściej takie rozwiązanie obserwuje się w przypadku szczepienia przeciw grypie).

Tabela 5. Szczepienia ochronne osób dorosłych objęte refundacją

Choroba zakaźna/
czynnik chorobotwórczy

COVID–19

rotawirusy

błonica

tężec

krztusiec

polio

zakażenie Hib

WZW typu B

pneumokoki

meningokoki

odra

świnka

różyczka

ospa wietrzna

zakażenie HPV

grypa

półpasiec

WZW typu A

kleszczowe zapalenie mózgu

COVID–19

Rotavirus infection

Diphteria

tetanus

pertussis

Poliomyelitis

Haemophilus influenzae type b infection

Hepatitis B

Pneumococcal disease

Meningoccocal disease

measles

mumps

Rubella

varicella

Human papillomavirus infection

Influenza

Herper zoster

Hepatitis A

tick-borne encephalitis

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Od 65

Republika Czeska

Od 60

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Od 60

Od 60

Od 60

Grecja

Węgry

Islandia

>60

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem niebieskim zaznaczono szczepienia (niezależnie od regulacji prawnych: obowiązkowe lub zalecane), które w danym kraju są refundowane

9.4.2. Harmonogram szczepień w poszczególnych krajach Europy

Polityki zdrowotne w zakresie szczepień ochronnych w poszczególnych krajach Europy różnią się nie tylko pod względem obowiązku poddania się wybranym szczepieniom, ale również terminu przyjęcia pierwszej dawki danej szczepionki. Analizie poddano terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw wybranym chorobom zakaźnym. Łącznie analizowano terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw 17 różnym chorobom zakaźnym. Szczegóły przedstawiono w Tabelach 6–22.

Tabela 6. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw błonicy

Kraj

Szczepienie przeciw błonicy (Diphteria)

2 miesiąc życia

3 miesiąc życia

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

W

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 7. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw gruźlicy.

Kraj

Szczepienie przeciw gruźlicy (tuberculosis)

pierwsza doba życia

6 tydzień

15 rok życia

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

W

Republika Czeska

W

Dania

Estonia

Finlandia

W

Francja

W

Niemcy

Grecja

W

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

W

Litwa

Luksemburg

W

Malta

W

Holandia

W

Norwegia

W

Polska

Portugalia

W

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 8. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw rotawirusom.

Kraj

Szczepienie przeciw rotawirusom (Rotavirus infection)

miesiąc życia

6 tydzień

2

3

4

5

6

7

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

W

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

W

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 9. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw tężcowi.

Kraj

Szczepienie przeciw tężcowi (tetanus)

2 miesiąc życia

3 miesiąc życia

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

W

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 10. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw krztuścowi.

Kraj

Szczepienie przeciw krztuścowi (pertussis)

2 miesiąc życia

3 miesiąc życia

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

W

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 11. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw polio.

Kraj

Szczepienie przeciw polio (poliomyelitis)

2 miesiąc życia

3 miesiąc życia

4 miesiąc życia

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

W

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 12. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw Haemophilus influenzae typ B (Hib).

Kraj

Szczepienie przeciw Haemophilus influenzae typ B (Hib)

2 miesiąc życia

3 miesiąc życia

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

W

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 13. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B).

Kraj

Szczepienie przeciw WZW typu B (Hepatitis B)

pierwsza doba życia

1 miesiąc życia

2 miesiąc życia

3 miesiąc życia

Austria

W

Belgia

W

Bułgaria

Chorwacja

W

Cypr

W

Republika Czeska

*

Dania

W

Estonia

W

Finlandia

W

Francja

W

Niemcy

W

Grecja

W

Węgry

W

Islandia

W

Irlandia

W

Włochy

*

Łotwa

*

Lichtenstein

W

Litwa

Luksemburg

W

Malta

W

Holandia

W

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

W

Słowenia

*

Hiszpania

W

Szwecja

W

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup; * – szczepienie obowiązkowe tylko dla wybranych grup.

Tabela 14. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw pneumokokom.

Kraj

Szczepionka przeciw pneumokokom

2 miesiąc życia

3 miesiąc życia

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane.

Tabela 15. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw odrze.

Kraj

Szczepienie przeciw odrze (measles)

miesiąc życia

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

23

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane.

Tabela 16. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw śwince.

Kraj

Szczepienie przeciw śwince (mumps)

miesiąc życia

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane.

Tabela 17. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw różyczce.

Kraj

Szczepienie przeciw różyczce (rubella)

miesiąc życia

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

23

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane.

Tabela 18. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

Kraj

Szczepienie przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)

rok życia

9

10

11

12

13

14

49

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane.

Tabela 19. Grupy wiekowe, w których szczepienie przeciw grypie jest zalecane.

Kraj

Szczepienie przeciw grypie (influenza)

miesiąc życia

rok życia

6

7–23

2

6

12

13

15

16

17

18

45

54

55

59

60

64

≥65

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem zielonym zaznaczono szczepienia obowiązkowe w danym kraju; Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup.

Tabela 20. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw półpaścowi.

Kraj

Szczepienie przeciw półpaścowi (Herpes zoster)

rok życia

18–49

50

51

60

61

64

65

74

≥75

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

W

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

W

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup

Tabela 21. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW typu A).

Kraj

Szczepienie przeciw WZW typu A (Hepatitis A)

Miesiąc życia

Rok życia

13

15–18

23

2

6

7

10

12

18

≥19

Austria

Belgia

W

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

W

Republika Czeska

W

W

Dania

Estonia

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

W

W

Łotwa

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup

Tabela 22. Terminy podania pierwszej dawki szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.

Kraj

Szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu
(tick-borne encephalitis)

miesiąc życia

Rok życia

12

13–14

15–19

20–23

3

6

7

18

49

59

≥60

Austria

Belgia

Bułgaria

Chorwacja

Cypr

Republika Czeska

Dania

Estonia

Finlandia

W

Francja

Niemcy

Grecja

Węgry

Islandia

Irlandia

Włochy

Łotwa

W

Lichtenstein

Litwa

Luksemburg

Malta

Holandia

Norwegia

Polska

Portugalia

Rumunia

Słowacja

Słowenia

Hiszpania

Szwecja

Kolorem pomarańczowym zaznaczono szczepienia zalecane. Wykaz skrótów: W – szczepienie rekomendowane dla wybranych grup

9.5. Wnioski

Polityki zdrowotne w zakresie szczepień ochronnych w poszczególnych krajach Europy różnią się nie tylko pod względem obowiązku poddania się wybranym szczepieniom, ale również terminu przyjęcia poszczególnych dawek danej szczepionki. Różnice te wynikają m.in. z uwarunkowań historycznych, kulturowych, różnic w organizacji systemów ochrony zdrowia w poszczególnych krajach czy wysokości nakładów na ochronę zdrowia.

Pomimo różnic w schematach (kalendarzach) szczepień obowiązujących w poszczególnych krajach nadrzędnym celem polityki zdrowotnej w zakresie szczepień jest zapewnienie odporności populacyjnej i wytworzenie odpowiedzi immunologicznej przeciw chorobom zakaźnym.

Polityka zdrowotna dotycząca szczepień ulega regularnej aktualizacji w zależności od sytuacji epidemiologicznej. W ostatnich latach w niektórych krajach Europy (Włochy, Francja) poszerzono zakres szczepień obowiązkowych.

W każdym z analizowanych krajów, program szczepień ochronnych obejmuje (w formie szczepień obowiązkowych lub zalecanych) profilaktykę:

błonicy;

tężca;

krztuśca;

zakażenie Haemophilus influenzae typ b (Hib);

polio;

WZW typu B;

odry;

świnki;

różyczki.

9.6. Rekomendacje

Istniejące różnice pod względem obowiązku poddania się wybranym szczepieniom i terminu przyjęcia poszczególnych dawek danej szczepionki w poszczególnych krajach Europy mogą stanowić argument używany przez osoby podważające zaufanie do szczepień. Jednym z najczęściej występujących argumentów w debacie na temat szczepień jest liczba szczepień u dzieci w pierwszych dwóch latach życia w Polsce, która jest jedną z wyższych wśród krajów Europejskich. Otwarta komunikacja na temat różnic w programach szczepień ochronnych obowiązujących w poszczególnych krajach Europejskich, wraz ze wskazaniem przyczyny (m.in. różnice w podawanych preparatach, uwarunkowania wynikające z dostępności poszczególnych szczepień, czynniki epidemiologiczne), mogą przyczynić się do zwiększenia poziomu świadomości społecznej na temat przyczyn tego zjawiska.

Różnice w programach szczepień pomiędzy poszczególnymi krajami w obliczu nasilonej migracji ludności wewnątrz i do UE mogą wskazywać na konieczność ujednolicenia schematów szczepień lub wdrożenia innych działań mających na celu monitorowanie wpływu migracji ludności z obszarów o innych schematach szczepień na ryzyko występowania chorób zakaźnych w Polsce.


153 ECDC: https://vaccine-schedule.ecdc.europa.eu/